Krótka historia CIK

Powołanie ośrodka zawdzięczamy zgodnej współpracy dyrekcji Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także stałego przedstawiciela UNDP w Polsce działającego wraz z Ministrem – Pełnomocnikiem Rządu ds. Rodziny i Kobiet. Wstępny projekt, koncepcję ośrodka i rekrutację zespołu przygotował Krzysztof Sarzała.

Okres: Aleja Zwycięstwa 27 (1997- 2002)

Centrum znalazło swoje pierwsze lokum w przyjaznych murach Polskiego Czerwonego Krzyża, w starej willi, której długa historia sięga pradziejów rodziny ”filozofa z Królewca ...”. W owym czasie oferta ośrodka była od podstaw budowana przez członków zespołu, a właściwie ewoluowała z roku na rok. Podstawy teoretyczne do konstruowanej oferty były całkiem solidne, bo nie tylko brały się z przygotowania akademickiego pracowników, szkoleń i treningów, a także wcześniejszych doświadczeń zawodowych, ale także wynikały z wstępnie przeprowadzonych badań, które na zlecenie inicjatorów wykonała sopocka Pracownia Badań Społecznych (1998) oraz z dyskusji środowiskowej zainicjowanej konferencjami zorganizowanymi w 1996 i 1998 roku, pn. „Trochę Ciepła na Dobry Początek Zimy”. Spotkania te w całości poświęcone były tematyce przemocy domowej, sytuacji dziecka maltretowanego i działań prewencyjnych oraz interwencyjnych. Samodzielne tworzenie oferty ośrodka było koniecznością, ponieważ w Polsce, w tym czasie, nie obowiązywały żadne akty prawne, z których wynikałyby formalne podstawy działania ośrodka interwencji kryzysowej. Pierwsze doświadczenia, pracownicy ośrodka zdobywali (jeszcze przed oficjalnym uruchomieniem działalności) w akcji związanej z powodzią 1997 roku, na południu Polski.

W pierwszych latach działalności ośrodka, CIK starał się oferować różne formy pomocy adekwatnie do zgłaszanych potrzeb. Nikt nie był zaskoczony, że najczęściej zgłaszane problemy dotyczyły przemocy domowej, więc w ofercie ośrodka szybko znalazły się odpowiednio: poradnictwo, działania interwencyjne podejmowane ambulatoryjnie, interwencje podejmowane w środowisku „klienta”, różne formy wsparcia psychologicznego poszkodowanych, w tym także psychoterapia, a także terapia problemów emocjonalnych dzieci z rodzin, gdzie dochodzi do przemocy, konsultacje dla innych specjalistów, np. pedagogów, pracowników socjalnych, organizowanie tzw. zespołów interdyscyplinarnych (konferencji przypadku) i inne. Z czasem podjęte zostały pierwsze (także w skali Polski) próby oddziaływań psychokorekcyjnych na osoby stosujące przemoc (eksperymentalne projekty CIK: „Poradnia Złości”, Męska Grupa”, in.). Zgłoszenia do ośrodka płynęły z różnych stron. Szybko okazało się, że klientami ośrodka są mieszkańcy Gdańska, docierający z wszystkich dzielnic miasta. W odpowiedzi na tego typu oczekiwania, z inicjatywy niektórych członków zespołu pozyskano dodatkowe środki i rozpoczęto realizację wielu projektów inicjujących lokalną współpracę służb oraz aktywność własną mieszkańców (zrealizowano m.in. projekty „CIK współpracuje z dzielnicą” dla siedmiu dzielnic Gdańska, a także przeszkolono ponad 300 osób w ramach „Szkolenia realizatorów programu Niebieskich Kart”, in.)

Z czasem, okazało się, że do CIK zjeżdżają, nawet z najodleglejszych rejonów, mieszkańcy województwa pomorskiego, także w poszukiwaniu pomocy dla siebie lub bliskich. Czasami z braku odpowiednich form wsparcia na miejscu, a czasem dlatego, że łatwiej jest prosić o pomoc kogoś całkiem obcego, kogoś z miejsca odległego od własnego domu.

Problem dziecka krzywdzonego, a właściwie dramatyczny deficyt pomocy w tym zakresie, który był jednym z ważniejszych powodów utworzenia Centrum w Gdańsku, zgodnie z przewidywaniami okazał się najtrudniejszym do rozwiązania. Pierwsze, na początku chaotyczne i nieudolne próby efektywnego interweniowania w przypadkach stwierdzenia, że dziecko jest krzywdzone (przemocą fizyczną, emocjonalną lub seksualną) obnażyły rażące braki systemowe, ubóstwo ofert pomocy (diagnozy, wsparcia rodziny, terapii, a przede wszystkim miejsca schronienia). Działania CIK w tym zakresie, od początku, ze świadomością, projektowane były tak, żeby oferować pomoc zarówno w zakresie działań uprzedzających (prewencyjnych), jak i interwencyjnych. Nie planowano (i tak jest do dzisiaj) angażowania ośrodka w działania o charakterze terapeutycznym. Wszak misja Centrum jest misją ośrodka interwencyjnego. Dla zrealizowania tego celu pracownicy ośrodka od początku angażowali się w działania polegające na: przyjmowaniu zgłoszeń, weryfikowaniu pierwszych podejrzeń, planowaniu wstępnych strategii działania, pomocy (m.in. z wykorzystaniem techniki „zespołu interdyscyplinarnego”), a w dalszej kolejności: monitorowaniu realizacji podjętych działań i ewentualnym reagowaniu w sytuacjach wymagających interwencji.

W ramach działań uprzedzających, prowadzone były różne formy pracy grupowej; grupy młodzieżowe, tzw. „Akademia Dobrego Startu”, warsztaty współorganizowane z naszymi partnerami np młodzieżowym teatrem „Wybrzeżak” i in.Sporo wyrazów sympatii zyskano u mieszkańców Gdańska happeningami urządzanymi na ulicach – szczególnie pamiętanym była akcja „ciasteczkowa” na ulicach Wrzeszcza w grudniu 1999 roku. Ciekawym, a dla wielu osób poruszającym doświadczeniem była CIK-owa wystawa w hollu Urzędu Miasta Gdańska pt. „Poznajesz ich?” (2000), której istotą było ujawnienie i nagłośnienie związków krzywdzenia dzieci z narastającym problemem agresji młodych ludzi. Wystawa CIK złożona z kilku sylwetek młodych ludzi wysyłana była, na życzenie, do kilku innych miast Polski. Szybko okazało się, że działania Centrum są szczególnie interesującym „poligonem” dla studentów gdańskich uczelni. Praktyki, staże i zajęcia terenowe w ośrodku na stałe wpisały się w codzienność CIK. Ten okres działania CIK-u zbiegł się w czasie z pojawieniem się pierwszych, systematycznych działań, których celem było przeciwdziałanie przemocy na terenie Polski. W 1998 roku powstało Ogólnopolskie Porozumienie „Niebieska Linia”, podpisano Deklarację osób i instytucji w sprawie przeciwdziałania przemocy, także w tym roku pojawił się pierwszy zapis w ustawie o pomocy społecznej, na temat interwencji kryzysowej jako świadczeniu socjalnym. W lipcu 2001 roku poważnym sprawdzianem dla ośrodka była powódź, która nawiedziła Gdańsk. Ośrodek ściśle współpracował ze służbami ratunkowymi i socjalnymi w działaniach kryzysowych, jeszcze w wiele miesięcy po ustąpieniu wody.

Okres: Lęborska 3b (2002 – 2005)

Po kilku latach działalności stało się jasne, że CIK na stałe wpisał się w pejzaż miasta i pełni ważną rolę w rozwiązywaniu różnych problemów społecznych, jest też specyficznym „pogotowiem ratunkowym” w sytuacjach związanych z kryzysami emocjonalnymi. Rosnący popyt zaczął powodować jednak problem małej przepustowości, w części wynikającej z ograniczonych zasobów lokalowych. Parter willi na Alei Zwycięstwa, mimo świetnej lokalizacji i przepięknego, zabytkowego pieca kaflowego w środku, okazał się zbyt mały na potrzeby ośrodka. Dzięki zabiegom pracowników i przyjaciół Centrum w 2002 roku przejęto w użytkowanie nieruchomość położoną na Przymorzu, w kompleksie baraków pozostałych po zapleczu dawnych budów z lat 70-ych (Przymorze), w bliskim sąsiedztwie dworca SKM Gdańsk - Przymorze (Uniwersytet) i Międzynarodowych Targów Gdańskich.

Mimo, iż same pomieszczenia nie były szczególnie okazałe – składały się z rozległego baraku użytkowanego wcześniej jako pomieszczenia biurowe – jednak śmiałe plany CIK zakładały rozbudowę na orgomnej działce kompleksu placówek o charakterze socjalnym i pomocowym. W tym okresie, ośrodek rozwijał się i profesjonalizował swoją ofertę. W miare upływu czasu okazało się, że gdański CIK stał się wzorem dla wielu ośrodków interwencji kryzysowej powstających w całej Polsce. Liczne wizytacje na miejscu, zaproszenia do Częstochowy, Poznania, Szczecina, Opola, Krasnegostawu, Kraśnika, Włocławka, Torunia, Olsztyna i wielu innych miejscowości świadczyły o tym, że koncepcja gdańskiego CIK stała się atrakcyjnym wzorcem do naśladowania i inspirowała samorządy wielu gmin. Przedstawiciele Centrum – zyskując aprobatę i autorytet w środowisku instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy – znaleźli się w gronie pierwszych byli w grupie nominowanych do certyfikatu „specjalisty ds. przeciwdziałania przemocy” przyznawanego przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Okres „Lęborska” to także czas rozpoczęcia współpracy z nowopowstałym Gdańskim Centrum Profilaktyki Uzależnień od Alkoholu. Wraz z tą placówką CIK rozpoczął realizację cyklu niezwykle popularnych konferencji popularno naukowych pn. „Drogowskazy”, podjęto współpracę w zakresie pełnienia dyżurów nocnych oraz zrealizowano kilka innych wspólnych projektów. Centrum było jednym z inicjatorów skutecznej i nowatorskiej akcji, dumy gdańskich urzędników - wspólnych dyżurów i interwencji policji oraz psychologów. Za koordynację działań w ramach interwencji odpowiadał zespół CIK.

W okresie „Lęborska” realizowano także ciekawe i nowatorskie projekty adresowane do różnych grup odbiorców: „Męska Grupa”, „Pracownia Działań Twórczych”, „16 dni przeciw przemocy”. W tym okresie zainicjowano pierwszą edycję długofalowego szkolenia i współpracy z wolontariuszami pn. „Akademia wolontariatu CIK”.

Okres: Gustkowicza 13 (2005 -)

Kolejne lata przyniosły niespodziewaną zmianę planów. Władze miasta postanowiły inaczej zagospodarować działkę przy ulicy Lęborskiej. Mimo, iż dzięki zabiegom i skutecznego lobbyingu zespołu Centrum, jego kierownika udało się pozyskać znaczne środki finansowe na planowaną rozbudowę kompleksu pomocy na Przymorzu, ośrodek został zaskoczony decyzją o przeniesieniu do Nowego Portu i wykorzystaniu pozyskanej dotacji na rozbudowę dawnego żłobka. Ponieważ argumenty Centrum za kontynuowaniem raz podjętych działań nie znalazły uznania u urzędników miejskich, przystąpiono do planowania adaptacji starego budynku w Nowym Porcie.

W listopadzie 2005 roku Centrum Interwencji Kryzysowej rozpoczęło swoją działalność w nowym miejscu. Centrum zyskało świetnie wyposażone pomieszczenia do pracy indywidualnej – włącznie z pokojem zapewniającym możliwość rejestracji rozmów, otwartą recepcję, znakomite warunki socjalne pracowników, a przede wszystkim przyjazny i wygodny „hostel kryzysowy”. Pierwsze miesiące poświęcono na działania promocyjne związane z „płynnym” przeniesieniem działań do innej dzielnicy miasta, poznanie lokalnego środowiska, pozyskanie sobie współpracy z mieszkańcami dzielnicy oraz zagospodarowywanie się w pachnących farbą murach. Skutecznie „wkupiono się” w łaski mieszkańców otwartą formułą placówki i projektami typu „Safari z angielskim” – wakacyjny cykl zajęć dla dzieci z okolicznych kamienic. W 2006 roku w CIK dumnie goszczono przedstawicieli kilkunastu ośrodków interwencji kryzysowej z całej Polski. W tym też roku CIK otrzymało zaszczytny obowiązek koordynowania działań związanych z przeciwdziałaniem przemocy na terenie dwóch województw pomorskiego i warmińsko – mazurskiego w ramach projektu „Niebieska Sieć”. Centrum stało się regionalnym punktem informacyjnym „Sieci”.

Powszechnie znane jest tez zaangażowanie Centrum we wsparcie Gimnazjum Nr 2 po tragicznych wydarzeniach października 2006 roku.