Szukać pomocy

Rady dla tych, którzy wciąż się wahają
Nie łatwo jest prosić o pomoc. Tradycyjnie, większość z nas chce, czuje, że musi radzić sobie samemu z problemami osobistymi nawet, gdy są one bardzo bolesne, porażające swoją intensywnością.
Każdy dobry „pomagacz” zdaje sobie sprawę, że:
• Nie jest łatwo przyjmować pomoc – bowiem sytuacja ta wiąże się z takimi uczuciami jak: wstyd, upokorzenie, zazdrość.
• Trudno jest poddać się zmianie – bo zmiana niesie ze sobą wątpliwości, niepewność, obawy co do skutków.
• Trudno jest ulec wpływowi pomagającego – pomoc jest zagrożeniem szacunku dla samego siebie, dla własnej integralności i niezależności.
• Trudno jest zaufać obcej osobie i być wobec niej otwartym.
• Trudno jest od razu, jasno ujrzeć problem.
• Czasem problemy wydają się zbyt duże i obezwładniające – trudno jest się nimi dzielić. Każdy „pomagacz” musi się z tymi trudnościami liczyć.

Mimo wszystko, warto pamiętać, że największym osiągnięciem cywilizacyjnym człowieka - jako gatunku – jest umiejętność życia razem, we wspólnocie, w społeczności i zdolność do dzielenia się z innymi obowiązkami, zadaniami, radościami i problemami. Zdolność do życia z innymi.

Posługując się poniżej zamieszczoną listą zdań, pomyśl o swoich własnych doświadczeniach. Jeśli choć część z opisanych w ten sposób zdarzeń dotyczy Twojego życia, porozmawiaj o tym z kimś, kto wie czemu musisz stawiać czoła i co przeżywasz. Może porozmawiasz z zaufaną osobą, może spróbujesz skontaktować się ze specjalistą (psychologiem) ?

1. Intuicyjnie czujesz, że zagraża Ci niebezpieczeństwo.
2. Na początku znajomości Twój partner (mężczyzna, kobieta?) starał się przyspieszyć naturalny bieg wydarzeń, proponując przedwcześnie bliższy związek, zamieszkanie razem czy ślub.
3. On rozwiązuje konflikty uciekając się do szantażu, zastraszania i przemocy.
4. On używa obelżywych słów.
5. W pieszczotach lub zwykłych codziennych gestach używa klepnięć, popchnięć, szturchańców.
6. Stara się zdobyć kontrolę nad Tobą albo wykorzystywać Cię za pomocą gróźb i szantażowania. Posługuje się takim zestawem środków jak: groźby wyrządzenia krzywdy cielesnej, zniesławienia, zawstydzenia, ograniczenia swobody, ujawnienia tajemnic, wstrzymania wsparcia materialnego, porzucenia, popełnienia samobójstwa.
7. W złości niszczy różne przedmioty albo tłucze w nie rękami i nogami. Stosuje przemoc symboliczną ( drze zdjęcia ślubne, tnie Twoją twarz na fotografii, itp. )
8. Bił, związane z nim, poprzednie kobiety, innych ludzi.
9. Nadużywa alkoholu albo narkotyzuje się, co wywiera negatywny wpływ na jego zachowanie.
10. Usprawiedliwia lub tłumaczy napady furii tym, że był pod wpływem alkoholu albo narkotyków.
11. Był zatrzymywany przez policję za wykroczenia przeciw jakimś osobom (groźby, nękanie, naruszanie nietykalności cielesnej).
12. Zdarzyło się więcej niż raz, że wpadł w szał ( dokonując aktów wandalizmu , tłukąc przedmioty lub rzucając nimi ).
13. Wykorzystuje pieniądze jako środek kontroli Twoich poczynań, zakupów i zachowań. 14. Jest zazdrosny o wszystkich i wszystko, czemu poświęcasz czas poza domem, trzyma Cię „krótko” i wymaga abyś rozliczała się ze swojego czasu.
15. Nie przyjmuje odrzucenia i odmowy do wiadomości.
16. Oczekuje, że związek z partnerką (partnerem) będzie trwał wiecznie; być może używa w odniesieniu do niego takich zwrotów jak: „razem do grobowej deski”, „ na zawsze”, „bez względu na wszystko”.
17. Przypisuje innym ludziom skrajne emocje ( nienawiść, miłość, zazdrość, zaangażowanie uczuciowe ) nawet wtedy, kiedy osoba rozsądna stwierdziłaby, że absolutnie nic na to nie wskazuje.
18. Bagatelizuje przypadki złego traktowania innych.
19. Poświęca nieproporcjonalnie dużo czasu na rozprawianie o Tobie i opiera w znacznym stopniu swoją tożsamość na tym, że jest Twoim mężem, kochankiem, itp.
20. Próbuje wciągnąć Twoich przyjaciół lub krewnych w kampanię mającą na celu podtrzymanie albo odnowienie związku, który z nim zerwałaś.
21. Nadzoruje Twoje poczynania albo śledzi Cię.
22. Jest przekonany, że inni występują przeciwko niemu. Uważa, że osoby Ci bliskie, nie lubią go i próbują nakłonić Cię, abyś go zostawiła. ,br> 23. Opiera się zmianom i ma opinię osoby nieelastycznej i nieskłonnej do kompromisów.
24. Utożsamia się albo porównuje z postaciami o gwałtownym charakterze, skorym do przemocy, zarówno fikcyjnymi ( z filmów, literatury ) jak i autentycznymi ( z doniesień prasowych ). Twierdzi, że akty przemocy, których dopuściły się, były usprawiedliwione.
25. Przeżywa gwałtowne zmiany nastroju: albo jest ponury i zły, czy też przygnębiony.
26. Stale obwinia innych za swoje kłopoty; nie przyjmuje odpowiedzialności za rezultaty swoich działań.
27. Uważa broń za narzędzia władzy, kontroli albo zemsty.
28. Usprawiedliwia swoje postępowanie ( to, że traktuje Cię jak służącą, że zachowuje się jak pan domu) tym, że taka jest rola mężczyzny.
29. W dzieciństwie doświadczył przemocy na własnej skórze albo był jej świadkiem.

Jak łatwo zauważyć, powyżej opisane sytuacje nie wiążą się raczej ze szczególnym zagrożeniem dla Ciebie dziś, są jednak wyraźnym sygnałem, że Twój partner w przyszłości może stać się sprawcą przemocy. Wydaje nam się, że powinnaś (powinieneś) być, w tej sytuacji, bardzo uważna i zapobiegliwa.
Krzysztof Sarzała, wykorzystałem materiały ze strony www: De Becker Incorporated


Jak pomóc dziecku nie pić?
Kilka porad dla troskliwych rodziców.

Zakładam, że kochasz swoje dziecko. Sądzę, że wiesz już jak wiele wysiłku i cierpliwości wymaga wychowanie dziecka. Jeżeli obawiasz się w tej chwili, gdy Twoje dziecko przyjdzie do domu pod wpływem alkoholu – przeczytaj ten tekst.
1. Zajmij się zapobieganiem gdy dziecko poważne kontakty ze środkami zmieniającymi świadomość (alkohol, narkotyki), ma jeszcze przed sobą. Powody do niepokoju występują od czasu gdy dziecko wstępuje do szkoły, gdyż w toku normalnego rozwoju czy kontaktów z rówieśnikami może wydarzyć się wiele ryzykownych sytuacji. Ponieważ młody człowiek może po prostu wejść do sklepu i bez większych trudności kupić alkohol, mimo, że ustawa o wychowaniu w trzeźwości zakazuje sprzedaży i podawania alkoholu osobom poniżej 18 -tego roku życia, ponieważ reklama i presja środowiska są wszechmocne – co piąty młody człowiek ma poważne problemy z powodu picia alkoholu.
2. Spraw, aby proste i dostępne każdemu działania profilaktyczne stały się początkiem znaczących wydarzeń w rodzinie. Może dzięki temu staniecie się sobie bliżsi? Być może zbliży Was rozmowa na temat problemów, uczuć, poszukiwań.
3. Rozmawiaj z dzieckiem o alkoholu i narkotykach. Są istotne powody, dla których, mimo tego, że sam czasem coś pijesz, powinieneś nauczyć się rozmawiać o tym z własnym dzieckiem. Ponieważ chcesz, żeby było szczęśliwe, dbasz, by dostatecznie długo spało, dobrze się rozwijało, tulisz gdy ma koszmarne sny, pocieszasz w chwilach zmartwienia. Picie nawet niewielkich ilości alkoholu, choć nie szkodzi dorosłym, bywa niebezpieczne dla dzieci. Po pierwsze, alkohol sprzyja wypadkom, przestępstwom, nawet utracie życia. Po drugie, w młodym wieku znacznie podwyższa się ryzyko uzależnienia chemicznego. W szczególnych warunkach okres ten może być nawet tak krótki, jak kilka miesięcy, choć kłopoty u większości młodych znajdujących się w sytuacji rozwoju uzależnienia są widoczne wyraźnie dopiero po paru latach. Po trzecie, picie otwiera drogę do innych substancji, zwłaszcza narkotyków. Istnieje tzw. ścieżka kolejnych inicjacji: nikotyna – alkohol (piwo) – alkohol ( mocniejsze alkohole) – marihuana – opiaty itd. Znacznie trudniej przekonać kogoś do sięgnięcia po narkotyk, jeżeli nauczył się odmawiać kieliszka. Po czwarte, picie zagraża karierze zawodowej młodych. Wreszcie, co jest najbardziej znane, powoduje straty zdrowotne. Nie wszyscy jednak wiedzą, że picie jest też jedną z najczęstszych okoliczności samobójstw.
4. Poznaj sygnały ostrzegawcze. Zdarza się, że mimo Twoich wysiłków syn czy córka podejmuje ryzykowną decyzję. Oto kilka typowych symptomów:
• Dziecko zaczyna opuszczać lekcje, dostawać gorsze stopnie i gorzej sprawować się w szkole, • Dziecko staje się coraz bardziej wycofane, izoluje się od rodziny i spraw, którymi dotąd żyło, • Częściej ulega wypadkom, • Miewa zmiany nastroju, • Jest senne w nietypowych porach, • W nocy źle sypia i skarży się na złe samopoczucie, • Ma grono nowych kolegów, którzy wyglądają na pijących lub zażywających narkotyki, • Wyczuwasz u dziecka zapach alkoholu, • Dziecko zaczyna Cię okłamywać. Oczywiście, Twoje dziecko może zacząć się w dziwny i niepokojący sposób, także z innego powodu.
5. Wiedz, jak postępować gdy coś podejrzewasz. Nie wpadaj w rozpacz i przerażenie. Nie rób z tego potwornej rodzinnej afery -–tym możesz sprawę tylko rozkręcić. Nie stwarzaj okazji do konfrontacji i walki. Nie mów, że to był świetny kawał, nie obśmiewaj. Zrób za to coś innego. Porozmawiaj z dzieckiem – oczywiście, gdy będzie trzeźwe – o tym, co się wydarzyło. Zapytaj, jak to się stało. Powiedz, dlaczego Cię to martwi i czego się boisz. Powiedz, jak się wtedy czułeś. Powiedz to, co wiesz o wpływie alkoholu. Zadbaj, by były to informacje, a nie groźby.
6. Naucz się naprawdę wysłuchiwać swoje dziecko. Mówienie, to tylko połowa sukcesu. Musisz także umieć słuchać i wiedzieć kiedy dziecko tego potrzebuje – pozwoli to Wam otwarcie porozumieć się. Pamiętaj, że jednym z najważniejszych czynników chroniących Twoje dziecko jest silna więź z rodzicami.
7. Pozwól dziecku dobrze czuć się ze sobą. Dzieci nigdy nie są pewne siebie. Bardzo ważne jest abyś pokazywał jak najczęściej, że: wierzysz, ufasz, doceniasz, liczysz się z ich zdaniem, że kochasz. To proste, w odpowiednich chwilach chwal dziecko, okazuj mu swój podziw i aprobatę, bierz pod uwagę jego opinie i decyzje.
8. Pomóż dziecku zbudować sobie jasny system wartości. Silny system wartości, jasne poczucie co jest dobre, a co złe, da dziecku odwagę podejmowania samodzielnych decyzji na podstawie własnego zdania, a nie presji kolegów.
9. Bądź dobrym „modelem”, przykładem. Dzieci dobrze znają Twoje obyczaje i postawy wobec alkoholu – ich nie da się łatwo oszukać. Możesz oczywiście od czasu, do czasu coś wypić w obecności dziecka. Ale nigdy:
• Nie proś, żeby Ci kupił coś do picia, otworzył butelkę, zrobił cocktail, nie proś też o przypalenie papierosa, • Nie częstuj gości alkoholem od razu, gdy tylko przekroczą próg Twojego domu, • Nie wyśmiewaj się z niepijących, • Nie pij w sytuacjach niebezpiecznych, • Nie chwal się przed dziećmi, że masz (lub kiedyś miałeś) mocną głowę, • Nie bagatelizuj i nie lekceważ cudzych problemów alkoholowych.

Może znajdziesz trochę czasu aby:
• Spędzić z każdym z dzieci, chociaż trochę czasu, być może na nowo odkryjesz, jak przyjemne mogą być zajęcia nastolatka, • Wyjąć z zapomnianej szuflady stare albumy i zdjęcia, możecie tez wspólnie odtworzyć drzewo genealogiczne rodziny, • Choć jeden dzień w tygodniu zrobić coś wszyscy razem: wybierzcie się na rowery nadmorskim deptakiem, grajcie w karty albo bierki, idźcie do kina. Pomóż dziecku w odrabianiu zadań domowych, zakładając oczywiście, że to potraficie.
10. Ustal jasne zasady dotyczące alkoholu i narkotyków. Obowiązujące w Waszym domu zasady powinny być jasne i spójne. Powiedz dziecku, że nie wolno mu pić, zażywać narkotyków. Niech zna też dobrze konsekwencje łamania tych reguł. Konsekwencje te powinny być dostosowane do wieku i wrażliwości dziecka i nie mogą naruszać jego godności.
11. Porozmawiaj z rodzicami innych dzieci. Wszyscy przechodzą to samo co Ty. Pogadaj z sąsiadami, rodzicami innych dzieci. Podziel się własnymi doświadczeniami i wysłuchaj innych. Z pewnością możecie wspierać się nawzajem. Jeśli w Twoim sąsiedztwie więcej rodziców obawia się najgorszego, zaproście do swego grona specjalistę. Oni istnieją.
12. Zorganizuj swojemu dziecku dużo dobrych propozycji. Najlepiej, jeśli czasem sam też będziesz coś robił z nim.
13. Zadbaj o dzieci innych rodziców. Gdy jesteś świadkiem sytuacji sprzedawania nieletnim alkoholu (pamiętaj, że piwo to też alkohol) nie pozostawaj obojętny, interweniuj, reaguj!

Żadne dziecko nie zaczyna pić, żeby mieć kłopoty, nie pije, żeby się uzależnić. Dla niektórych dzieci picie alkoholu lub zażywanie narkotyków to jedyny, dostępny sposób radzenia sobie z trudnymi emocjami i życiowymi problemami. Pamiętaj, że prawdopodobnie nie uda się zlikwidować samego objawu bez zajęcia się problemami dziecka, które zaczyna pić.
Krzysztof Sarzała

Agresywne dziecko
Rady dla pracujących z dziećmi

To jest tekst naszej zmarłej, przed kliku laty koleżanki, Kasi Domańskiej, której pamięci dedykujemy...

Zastanawiasz się pewnie czasami: Co robić, kiedy dziecko jest agresywne, kiedy wręcz stosuje przemoc wobec dorosłego? Jak się zachować, gdy uczeń mówi głośno: „Jak mi wstawi jedynkę, to ją zabiję”?
Domyślam się, że takie zachowania, ze strony uczniów, budzą Twój strach, złość, bezsilność... Wykorzystujesz chyba wszelkie umiejętności wychowawcze jakie masz, by zaradzić agresywnym zachowaniom Twoich uczniów. Wpisujesz im uwagi w dzienniku, wzywasz rodziców, wystawiasz złe oceny z przedmiotu, w ostateczności powiadamiasz policję. I ogarnia Cię całkowita bezradność, bo ze zdziwieniem spostrzegasz, że te działanie nie przynoszą rezultatów. Zmuszony jesteś, np. do usunięcia ucznia ze szkoły. Czy czujesz się wtedy wygranym, czy przegranym? Przecież to Ty jesteś najważniejszy, masz wyższe wykształcenie, jesteś starszy, wiesz, co jest lepsze dla ucznia, masz władzę. A mimo wszystko... Niektórzy nauczyciele, mają duży talent do pracy. Mają wpływ na ludzi ze swojego otoczenia, kolegów w pracy, swoich podopiecznych, uczniów. Spotykamy wtedy ludzi, którzy są szczęśliwi i odnoszą sukcesy, praca przynosi im zadowolenie i przynosi oczekiwane efekty. Dlaczego tak się dzieje? Co różni ich pracę od pracy innych, tych mniej zadowolonych? Dlaczego Ty nie miałbyś należeć do ludzi spełnionych zawodowo? Tak naprawdę Twój sukces jest w Twoich rękach!
Jeśli będziesz ciągle robił to, co zawsze robiłeś, otrzymasz to, co dotąd otrzymywałeś. Prosta rada brzmi: Jeśli to, co robisz nie działa, zrób coś innego.
Żeby odnosić sukcesy w życiu, trzeba pamiętać o trzech rzeczach: po pierwsze (1), wiedzieć, czego się chce, mieć klarowną ideę swoich celów w każdej sytuacji; po drugie (2), być czujnym i mieć otwarte zmysły, tak, aby zauważyć, co się otrzymuje; po trzecie (3), utrzymywać elastyczność i zmieniać, to, co się robi, dopóki nie otrzyma się tego, co się chce. Pewnie zastanawiasz się, jak to można osiągnąć?
Po pierwsze (1): zastanów się, co jest Twoim celem w kontakcie z tzw. „trudnym uczniem”. Co chcesz osiągnąć, pamiętając jednak, że cel musi być postawiony w formie pozytywnej: pomyśl czego chcesz, a nie, czego chcesz uniknąć? Np. chcę, aby mój uczeń był uśmiechnięty, chętnie przychodził na moje lekcje, odrabiał zadanie domowe, a nie: chcę, żeby przestał przeszkadzać, przestał pyskować, aby nie chodził na wagary.
Cel musi pozostawać w rozsądnym zakresie i być pod Twoją kontrolą. Zastanów się, co rzeczywiście jesteś w stanie zrobić. Zamiast denerwować się, skoncentruj się na tym, co zrobić, aby wywołać w uczniu reakcje pożądane. Np. zamiast czekać, aż uczeń zmieni swoje zachowanie, pomyśl, co Ty możesz zrobić, aby się z danym uczniem zaprzyjaźnić.
Cel musi być sprawdzalny. Określ limit czasu, na uzyskanie swojego celu. Skąd będziesz wiedział, że ten cel osiągnąłeś ? Co będziesz widział (uśmiechniętego ucznia), co będziesz czuł (radość, zadowolenie, satysfakcję), co będziesz słyszał (pochwały innych nauczycieli, że świetnie sobie z nim dałeś radę, zachwyt innych uczniów: „Ten nauczyciel jest cool!”) ? Zastanów się, jakie masz możliwości (umiejętność nawiązywania kontaktu, empatia, ciepło, profesjonalizm), jakich cech ci potrzeba, aby zainicjować działanie i utrzymać zamierzony cel (cierpliwość, konsekwencja, wiara w siebie) ?
Cel musi posiadać odpowiednią wielkość. Może okazać się, Twój cel będzie ZA DUŻY (z aroganckiego ucznia, chcę zrobić prymusa klasowego), rozłóż go na kilka MNIEJSZYCH, łatwiej osiągalnych celów. Z drugiej strony, cel nie może być zbyt mały, wtedy nie motywuje do działania. Aby go uatrakcyjnić znajdź połączenie z większym, ważniejszym i bardziej motywującym celem. Zadaj sobie pytanie: jeśli osiągnę ten cel to, co mi to da?
Cel musi być konkretny. Odpowiedz sobie na pytanie: Co, z kim, kiedy, gdzie?
Cel musi być ekologiczny. Zwróć uwagę na konsekwencje, jakie będzie on miał znaczenie w środowisku.
Nikt nie istnieje w izolacji; jesteśmy częścią systemów; w rodzinie, w pracy, w związkach z przyjaciółmi, w ogóle, w społeczności. Rozważ, czy nie pojawią się jakieś niepożądane efekty uboczne. Z czego będziesz musiał zrezygnować, a co zaakceptować w nowej sytuacji. Upewnij się czy cel pozostaje w harmonii z całą Twoja osobą. Zadaj sobie pytanie:, kogo innego mój cel dotyczy? Jeśli mógłbym dostać to od razu, czy bym to przyjął?
Po drugie (2): bądź czujny i miej otwarte zmysły. Zastanów się, co może być przyczyną zachowania „trudnego ucznia”?
Przemoc – poszukaj sygnałów świadczących o tym, że być może Twój uczeń doznaje przemocy domowej lub od rówieśników. Zwróć uwagę na sygnały ostrzegawcze, takie jak:
 Myślenie o sobie źle,
 Ciągły lęk, obawa,
 „Dziwne” (nieadekwatne do sytuacji) reakcje emocjonalne,
 Zaburzenia snu (dziecko na lekcji jest ospałe),
 Zmiany cech osobowości (wrogość, agresja, nadmierna uległość),
 Ciągły smutek (depresja),
 Powtarzające się niepowodzenia w szkole,
 Unikanie kontaktów z ludźmi,
 Dużo, bardzo dużo – jak na swój wiek wiedzy o seksie,
 Wyzywające zachowanie, nasilone kontakty seksualne, prostytucja,
 Używanie środków odurzających,
 Próby samobójcze lub ich demonstrowanie,
 Ucieczki z domu i ze szkoły,
 Unikanie fizycznych kontaktów z dorosłymi,
 Zachowania ekstremalne (agresja, izolacja),
 Manifestowanie lęku przed rodzicami,
 Niechęć przed powrotem do domu,
 Noszenie ubrań szczelnie zakrywających ciało,
 Zachowania „dorosłe”(np. przejmowanie odpowiedzialności za rodzeństwo).
 Zachowanie antyspołeczne,
 Opóźnienie rozwoju emocjonalnego i intelektualnego.

Pamiętaj, że przemoc to nierównowaga sił: rodzic – dziecko, nauczyciel – dziecko, kilku uczniów – jeden uczeń; to kilka sytuacji, gdzie może do niej dochodzić. Za przemoc odpowiedzialny jest sprawca przemocy. Dorośli są odpowiedzialni za zmianę sytuacji w rodzinie. Dzieci są odpowiedzialne za siebie w granicach „swojego świata” – przemoc tłumaczy, ale nie usprawiedliwia zachowań aspołecznych; każde dziecko ma prawo do szukania pomocy z zewnątrz. Być może Ty jesteś pierwszą osobą, która zauważyła, że coś niedobrego dzieje się z uczniem. Zatrzymaj się! Zamiast go karać, bo jest agresywny – znajdź czas, by z nim porozmawiać, zaproponuj mu spotkanie z pedagogiem, zgłoś się do specjalistów zajmujących się przemocą i poradź się, co masz robić.
Pomyśl, jak mu jest trudno, co on może czuć - jest bezsilny wobec całej sytuacji i jakoś musi się bronić. Być może jedynym sposobem, który zna, to złość i dużo łatwiej mu odreagować ją w szkole, na Tobie lub kolegach, niż na rodzicach. Zastanów się, może on jest wściekły na całe swoje życie, a nie na Ciebie. Pomyśl, co będzie Ci potrzebne, aby mu pomóc?
Okres dojrzewania – to najtrudniejszy okres w życiu człowieka,
 burza hormonów,  niezadowolenie ze swojego ciała,  bunt,  nieudane miłości,  ogólny brak zrozumienia  sprzeczność uczuć  odchodzenie od rodziców  samotność  pierwsze doświadczenia seksualne  myślenie egocentryczne  narcyzm  niespełniona potrzeba porozumienia się  uzależnienie od rodziny
Bardzo często rodzice nie pozwalają na odejście (emocjonalne) swoich dzieci. Są oni nadopiekuńczy lub stawiają zbyt surowe granice, zamieniają się rolami ze swoimi dziećmi. Mówią: jesteś moją kobietą, jesteś moim mężczyzną, jesteś tym, który decyduje w domu. Reakcją dzieci, w tym wieku jest również bunt i agresja. Ponieważ trudno poradzić sobie z tymi trudnymi uczuciami, łatwiej jest odreagować je w szkole – na Tobie.
Znajdź chwilę czasu. Usiądź z uczniem w ustronnym miejscu i w myślach zamień się z nim rolami. Pomyśl, co Tobie w jego wieku byłoby potrzebne, jak Ty byś chciał, żeby z Tobą rozmawiać, zacznij rozpakowywać „paczkę pełną uczuć”, niech uczeń się „wywentyluje”, niech powie o swoich uczuciach. Nie dawaj rad, po prostu go wysłuchaj i wspólnie znajdźcie rozwiązanie. W czasie rozmowy jasno stawiaj mu granicę, ustal zasady waszej rozmowy. Pomyśl, jakie korzyści, mają uczniowie z nieakceptowanego zachowania. Znajdź je z nim np.: zwrócenie Twojej uwagi, zainteresowanie rodziców, imponowanie kolegom z klasy, poczucie, że jest ważny itp. Teraz zastanów się wspólnie z uczniem jak zachować te korzyści przy jednoczesnej zmianie zachowania. Np. teraz będziesz mógł zwracać uwagę kolegów będąc aktywny w organizowaniu wycieczki klasowej. Daj swemu uczniowi odpowiedzialne zadanie. Nawet, gdy nie jest zbyt zdolny w nauce, to na pewno ma inne zasoby, które warto uaktywnić: zdolności plastyczne, zmysł organizacyjny, jest koleżeński, dobry w sporcie, itp. Po trzecie (3): utrzymuj elastyczność i zmieniaj to, co robisz, dopóki nie otrzymasz tego, co się chcesz. Na pewno wiesz, że to trudne pomagać uczniowi, do którego czujesz niechęć, po prostu go NIE LUBISZ. Jak więc przekroczyć swoje własne ograniczenia, aby z łatwością osiągać zadanie, które przed Tobą postawiono? Czy chciałbyś Ty mieć wpływ na własne emocje, czy wolisz, po staremu pozwalać Twoim emocjom rządzić Tobą? Jeśli chcesz zmienić swoje nastawienie do ucznia, wykonaj poniższe ćwiczenie.
To ćwiczenie jest zwane „Zmianą nastawienia”:
Wyobraź sobie ucznia, z którym masz problemy.
1. Gdzie w pomieszczeniu znajduje się ta osoba? Czy jest blisko, czy daleko, z prawej, czy z lewej strony? 2. Jakie kolory, dźwięki, uczucia, możliwości pomogłyby pokonać otaczającą was barierę? 3. Daj tej osobie potrzebne jej zasoby umożliwiające idealny kontakt między wami. 4. Co się w tobie zmieniło po otrzymaniu jej potrzebnych zasobów? 5. Eksperymentuj tak długo, aż dana osoba będzie miała wszystko, czego potrzebuje, aby mieć do Ciebie nastawienie pozytywne. 6. Jak teraz spostrzegasz tą osobę?
Jeśli jeszcze masz kłopot, to wyobraź sobie tego ucznia jako nieporadnego niemowlaka siedzącego np. na nocniku i spróbuj się nadal złościć na niego. Czy teraz, gdy uśmiechasz się na myśl o tej osobie, lub masz więcej cierpliwości, już wiesz, z jaką łatwością będziesz z nią rozmawiał i z radością osiągniesz od dawna oczekiwany sukces? To jest naprawdę łatwe! Katarzyna Domańska, Gdańsk, 2001

Przeżyć katastrofę

Przeczytaj poniżej zamieszczony opis różnych zachowań, pamiętaj, że nie są one symptomem choroby, lub zaburzeń – są naturalnym sposobem reagowania na dramatyczne przeżycia. Jeśli masz do czynienia z osobami, do których pasuje poniższy opis, przeczytaj rady poniżej.

Normalna reakcja na stres pojawia się u zdrowych, dorosłych osób, które skonfrontowane z urazowym zdarzeniem mogą doświadczać natrętnych wspomnień, odrętwienia uczuciowego, poczucia nierzeczywistości, pogorszenia związków z ludźmi, odczuwalnego fizycznie napięcia i dyskomfortu.
Objawy te nie trwają dłużej niż kilka tygodni. Pomóc może tu rekonstrukcja (debriefing) - dzielenie się w grupie swoimi wspomnieniami, uczuciami, myślami, opisem własnych reakcji a następnie zaznajomienie się z prawidłowościami reakcji na stres urazowy i sposobami radzenia sobie w takiej sytuacji.

Normalne, zwyczajne reakcje na niezwyczajne wydarzenia

Kategorie zachowań: Tak / Nie

• Rozdrażnienie, złość,
• Lęk przed powtórzeniem się katastrofy,
• Smutek, depresja, przeżywana żałoba,
• Mała aktywność, niechęć do działania, odrętwienie,
• Nadmierna aktywność, nieustanne działanie,
• Kłopoty z zebraniem myśli ( rozkojarzenie),
• Powracanie bardzo realistycznych wspomnień o katastrofie połączonych z takimi objawami fizjologicznymi, jak:
- gwałtowne bicie serca,
- pocenie się,
- kłopoty ze snem,
• Inne somatyczne objawy:
- bóle żołądka,
- biegunka,
- bóle głowy,
- zaostrzone stany przewlekłych chorób,
• Kłopoty z wykonywaniem zadań i obowiązków,
• Kłopoty z podejmowaniem decyzji,
• Utrata zainteresowań towarzyskich:
- seksualnych,
- społecznych,
• Napięcia w relacjach z ludźmi, konflikty, kłótnie,
• Poczucie wyobcowania, odmienności, izolacji,
• Nieracjonalne gromadzenie wielkiej ilości przedmiotów (zbieractwo),
• Postawa roszczeniowa, obwinianie, oskarżanie innych,

Jeśli chcesz pomóc osobom poszkodowanym, pamiętaj żeby:

- Utwierdzać je, że większość reakcji na te wydarzenia jest zupełnie normalna – powtarzaj to wielokrotnie,
- Zachęcać je do zajmowania się sobą, swoim ciałem, zdrowiem, podstawowymi potrzebami,
- Nie zmuszać ich do bycia aktywnym, jeżeli nie mają energii do działania, lub do odpoczynku, jeśli nie czują się zmęczone, przyjdzie na to czas później!
- Rozmowy prowadzić tak często, jak tego potrzebują. Nie dziw się, że osoby te, mogą mieć potrzebę ciągłego rozmawiania o danym zdarzeniu.
- Stworzyć im okazję do spędzania czasu z innymi ludźmi ( w grupie) nawet, jeśli nie odczuwają potrzeby rozmawiania - dobrze jest wiedzieć, że nie jest się samemu, znaleźć bezpieczne miejsce lub kogoś, z kim można czuć się bezpiecznie,
- Nie zmuszać do podejmowania żadnych ważnych decyzji życiowych lub dokonywania dużych zmian. Czas bezpośrednio po powodzi, to czas, gdy należy skupić się na opiece nad sobą,
- Zachęcać do robienia rzeczy, które poprawiają samopoczucie, np. spotkań z przyjaciółmi, rozrywki, itp.,
- Pozwolić na płacz, wściekłość, dowolne wyrażanie uczuć, zgodnie z potrzebami. Odcinanie się od uczuć poprzez alkohol lub inne używki, lub leki jest bardzo niebezpieczne,
- Przypominać i powtarzać, że dochodzenie do siebie po traumie jest procesem długim, może trwać długo,
- Zalecać stanowczo korzystanie z profesjonalnej pomocy, jeśli stwierdzisz występowanie ostrych stanów pourazowych,
- Tej pomocy udzielają: placówki terapeutyczne służby zdrowia, placówki leczenia uzależnień, CIK i inne.

Przykłady zachowań, których opis zamieszczamy poniżej, wykraczają poza zwyczajne, naturalne reakcje pourazowe. Jeśli masz kontakt z osobami, które zachowują się, w któryś z opisanych niżej sposobów, spróbuj nakłonić je do kontaktu ze specjalistą zajmującym się pomocą psychologiczną. Możliwe, że pomoc taka jest niezbędnym warunkiem powrotu do równowagi.

Niepokojące reakcje (ostre) na nadzwyczajne wydarzenia.
Ostra reakcja na stres (acute stress disorder) charakteryzuje się objawami paniki, zamętem myśli, rozkojarzeniem, poważnymi zaburzeniami snu, podejrzliwością i okresową niezdolnością do wykonywania codziennych czynności: samoobsługi, pracy, podtrzymywania dotychczasowych związków, wywiązywania się z powinności. Stosunkowo niewiele osób wystawionych na uraz reaguje tak gwałtownie. Reakcji tego typu możemy oczekiwać w sytuacji katastrof, gdy giną ludzie, ulega zniszczeniu swojskie otoczenie, traci się swój dom i swoją społeczność. Pomoc polega na udzieleniu natychmiastowego wsparcia, zapewnieniu schronienia poza miejscem zdarzeń, farmakoterapii uśmierzającej ostre objawy niepokoju, depresji i bezsenności. Krótka podtrzymująca psychoterapia jest tu połączona z interwencją kryzysową.

Kategorie zachowań: Tak / Nie • Stan ciągłej:
- paniki,
- strachu, przerażenia,
- rozpaczy,
• Trwałe, niezwykłe pobudzenie, które zupełnie uniemożliwia odprężenie, swobodne kontakty, sen, zebranie myśli,
• Powtarzające się trudności w zasypianiu, budzenie się w nocy, lęki nocne. Także utrudnianie wypoczynku innym osobom z rodziny,
• Gwałtowne, inwazyjne i bardzo realistyczne przypominanie sobie przerażających wydarzeń, nieudane próby unikania wspomnień, miejsc i sytuacji, które przywołują wspomnienia. W konsekwencji - stałe przeżywanie urazu,
• Wspomnienia wywołujące paraliż (brak aktywności), co może prowadzić do ciągłych strat, a nawet zagrożenia życia,

Uwaga: osoby przeżywające ostry uraz mają skłonność do powtarzającego się "odtwarzania" zdarzeń, np. dzieci bawią się w ponurą, monotonną zabawę "w powódź", a dorośli nieustannie opowiadają o niej!
• Niezdolność do skoncentrowania się na dłuższej, aktywnej rozmowie, pracy, sprawach ważnych, zaniedbywanie codziennych obowiązków,
• Zanik więzi, zerwanie kontaktów z ludźmi, osamotnienie,
• Kontakty z bliskimi pełne napięć, roszczeń, kłótni, chłodu emocjonalnego, rozpad rodziny,
• Werbalna lub fizyczna przemoc,
• Trwałe zerwanie kontaktów seksualnych,
• Częste sięganie po alkohol,
• Używanie środków farmakologicznych bez uzgodnienia z lekarzem (lub wbrew zaleceniom specjalisty),
• Używanie innych środków odurzających,
• Totalne zaniedbanie ciała, ubrań, inne zachowania destrukcyjne,
• Zmiany w percepcji zdarzeń rzeczywistych - używanie takich sformułowań, jak: "to nie dotyczyło mnie", " to działo się jak na filmie", "widziałem siebie z boku, z góry...", (tzw. zawężenie)
• Osłabienie umiejętności krytycznego osądu rzeczywistości, lekceważenie niebezpieczeństw,
• Zmiany w odczuwaniu ( łącznie z odrętwieniem, obojętnością na ból),
• Inne poważne problemy emocjonalne, np.:
- Głęboka depresja (smutek, poczucie beznadziejności, poczucie "rozsypania", negatywna interpretacja wszelkich doświadczeń, generalizowanie problemów, poczucie bezradności, myśli samobójcze),
- Chroniczna (ciągła, powtarzająca się, dotycząca różnych sytuacji) złość.

Co dzieje się z ludźmi po katastrofie lub innym urazowym zdarzeniu?
Szok i zaprzeczenie to typowe reakcje na katastrofę lub inny uraz, zwłaszcza bezpośrednio po zdarzeniu. Szok i zaprzeczenie to normalne reakcje obronne. Szok to nagłe i niekiedy intensywne zachwianie twojego stanu emocjonalnego, kiedy czujesz się oszołomiony i zdezorientowany. Zaprzeczenie polega na tym, że nie dociera do ciebie to, co się stało, bądź nie w pełni doświadczasz intensywności zdarzenia. Możesz okresowo czuć się odrętwiały i oderwany od życia. Kiedy przechodzi ten wstępny szok, reakcje różnych osób mogą być bardzo różne. Wszystkie wymienione poniżej, to normalne reakcje na nienormalne zdarzenie. - pojawiają się gwałtowne i często zaskakujące uczucia; możesz być rozdrażniony, przeżywać huśtawkę nastrojów; możesz być niespokojny i napięty; możesz popaść w depresję - uraz wpływa także na twoje myśli i zachowanie; możesz mieć nawracające, wyraziste wspomnienia przeżytego urazu, pojawiające się znienacka i połączone z takimi objawami jak pocenie się czy gwałtowne bicie serca; możesz mieć trudności w zebraniu myśli i podjęciu decyzji; możesz mieć kłopoty ze snem i z łaknieniem - powszechnie obserwuje się powracające reakcje emocjonalne - po upływie miesiąca lub w rocznicę wydarzenia, po usłyszeniu syren lub szumu deszczu, mogą pojawiać się przytłaczające wspomnienia urazu, towarzyszyć temu mogą obawy, że nieszczęście zdarzy się ponownie - często pojawiają się napięcia w relacjach międzyludzkich. Konflikty czy kłótnie pomiędzy współpracownikami, w rodzinach, są na porządku dziennym. Z drugiej strony można czuć się wyobcowanym, wyizolowanym i unikać codziennych czynności. - stres może się łączyć z objawami somatycznymi, mogą np. pojawić się bóle głowy, żołądka, mdłości, mogą zaostrzyć się objawy przewlekłych chorób

W jaki sposób różnią się reakcje różnych osób?
Ważne jest, byś wiedział, że nie ma jednej „typowej” reakcji na krańcowo urazowe zdarzenia. Część ludzi reaguje natychmiast, podczas gdy reakcje innych są odroczone, nawet o miesiące czy lata. Niektórzy ludzie prędko wracają do równowagi - u innych może to trwać długo. Reakcje mogą się zmieniać z upływem czasu. Niektóre osoby uraz mobilizuje, co pomaga im zmagać się z przeciwnościami i dopiero z upływem czasu przychodzi depresja i zniechęcenie

Czynniki, które wpływają na to, jak szybko wrócimy do równowagi to

- Rozmiary straty. Zdarzenia które trwają dłużej, które są bardziej zagrażające , które wiążą się z narażeniem życia i poważnymi stratami, wymagają dłuższego okresu powrotu do równowagi
- Indywidualne zdolności radzenia sobie w zmieniających się sytuacjach. Osoby, które uporały się z innymi trudnościami mogą łatwiej przezwyciężyć uraz
- Poprzednie urazowe doświadczenia. Osoby zmagające się z innymi obciążeniami, na przykład z poważnymi problemami zdrowotnymi czy rodzinnymi, mogą zareagować intensywniej na uraz i potrzebować więcej czasu by powrócić do równowagi.

Co mogę zrobić, żeby pomóc sobie i swojej rodzinie?

Oto działania, jakie możesz podjąć by odzyskać równowagę psychiczną i kontrolę nad przeżyciami związanymi z sytuacją katastrofy czy innego zagrażającego zdarzenia.

- Daj sobie czas na powrót do równowagi. Przygotuj się na to, że może to być bardzo trudny okres twojego życia. Pozwól sobie opłakać to co utraciłeś. Spróbuj cierpliwie znosić własne emocje.
- Szukaj wsparcia u ludzi, którzy się o ciebie troszczą, którzy chcą słuchać i współczuć. Bierz pod uwagę, że ludzie, którzy są twoim naturalnym wsparciem mogą być tak samo jak ty obciążeni i przytłoczeni urazem. Wyrażaj swoje przeżycia i doświadczenia tak, jak ci wygodniej - rozmawiaj z bliskimi i przyjaciółmi, prowadź dziennik
- Włącz się do lokalnych grup wsparcia, które zwykle są organizowane dla ludzi, którzy przeżyli klęskę żywiołową, zwłaszcza jeśli nie masz zbyt wielu naprawdę bliskich osób. Spróbuj znaleźć grupę, którą prowadzą doświadczeni profesjonaliści. W czasie spotkań grupy poznasz ludzi w podobnym położeniu, o podobnych doświadczeniach, uczuciach, przemyśleniach.
- Prowadź zdrowy styl życia, to zwiększy twoje możliwości radzenia sobie ze stresem. Odżywiaj się właściwie, unikaj alkoholu i innych używek, posługuj się technikami relaksu.
- Prowadź regularny tryb życia, zostaw sobie trochę czasu na rozrywki i hobby
- Staraj się nie podejmować ważnych decyzji - np. dotyczących zmiany pracy; wiąże się z tym dodatkowy stres
- Bądź świadom tego, co w twoim życiu może być następstwem urazu

Jak mam opiekować się dziećmi?

Strach, lęk i niepokój towarzyszący katastrofom i innym urazowym zdarzeniom, może być szczególnie obciążający dla dzieci. Niektóre z nich mogą powrócić do starych nawyków - np. ssać palec, moczyć się. Mogą mieć sny koszmarne, mogą bać się zasypiać same. Mogą pogorszyć się ich wyniki w nauce. Dzieci mogą się częściej złościć, mogą stronić od ludzi.
Rodzice czy opiekunowie dzieci mogą pomóc im uporać się z urazem, np.:
- Spędzaj więcej czasu z dzieckiem, akceptuj jego większą zależność - np. lgnięcie do osób dorosłych u dziecka, które było przedtem samodzielne. Przytulanie, bliskość fizyczna są ważne dla dziecka, które przeżyło uraz.
- Zorganizuj zabawy, które pozwolą rozładować napięcie. Szczególnie młodsze dzieci łatwiej wyrażą swoje uczucia na drodze niewerbalnej, np. poprzez rysunki.
- Zachęcaj starsze dzieci by porozmawiały - z tobą lub z kim innym - o swoich uczuciach i myślach. To pozwoli zmniejszyć zamęt i niepokój związany z urazem. Odpowiadaj jasno na pytania. Stale upewniaj dziecko, że troszczysz się o nie i rozumiesz jego lęki i zmartwienia.
- Dbaj o regularne pory posiłków, zabaw, snu, by przywrócić poczucie bezpieczeństwa i ładu



Jeśli szukasz pomocy - stosujesz przemoc, wpadasz w furię, wybuchasz gniewem...


Oferta Centrum Interwencji Kryzysowej PCK adresowana do osób stosujących w swoim życiu przemoc jest różnorodna. Przede wszystkim, pragniemy pomagać poszkodowanym, cierpiącym, nadużywanym - ofiarom. Wiemy jednak, że skuteczna pomoc w tych dramatycznych sytuacjach czasem wymaga podjęcia konkretnych i niezwłocznych działań wobec sprawcy. Wszystkie placówki zajmujące się przeciwdziałaniem przemocy są, zresztą, do tego zobligowane zapisami ustawy o przeciwdziałaniu przemocy (2005).

Czego możesz oczekiwać:

o Osoby stosujące przemoc (bez względu na płeć, miejsce zamieszkania lecz – uwaga – wyłącznie osoby dorosłe) zapraszamy na wstępne konsultacje do ośrodka. Konsultacja polega na przeprowadzeniu, przez specjalistę odpowiedzialnego w CIK za tzw. „pierwszy kontakt” wywiadu, w trakcie którego staramy się zorientować: jaka jest natura zgłaszanego (deklarowanego) problemu, w jakich sytuacjach dochodzi do stosowania przemocy, jakie zdarzenia mają miejsce, jakie czynniki wpływają na eskalację zachowań destrukcyjnych, jak często dochodzi do tych zdarzeń, kto jest poszkodowany, czy przemoc ma charakter incydentalny, czy chroniczny, jakie ryzyko dalszego powtarzanie się przemocy, itp. Po przeprowadzeniu takiego wywiadu sporządzany jest tzw. skrócony profil psychologiczny, który podlega ew. omówieniu z innym specjalistą CIK lub omówieniu na zespole (wewnętrzna superwizja). W efekcie, opracowana zostaje strategia dalszego działania.

o Po konsultacji, osoba stosująca przemoc może liczyć na propozycję dalszych działań (adekwatną do opracowanej strategii): - korzystania z możliwości indywidualnych spotkań z psychologiem, które mają charakter edukacyjno – korekcyjny – ich celem jest doprowadzenie do optymalizacji warunków zmiany w zachowaniach sprawcy przemocy. W ramach takich spotkań może mieć miejsce analizowanie typowych sytuacji krytycznych (takich, które najczęściej doprowadzają do wybuchu „gorącej” przemocy – rozpoznanie „skryptu” przemocy), nauka rozpoznawania sygnałów o zbliżającym się wybuchu furii, agresji, trening zachowań które niwelują typowe zagrożenia, rozpoznawanie indywidualnych czynników „oporu” – zasobów, które skutecznie przyczyniają się do powstrzymywania się przed przemocą lub inne, zależnie od okoliczności;

- korzystania z krótkich form psychoterapii, w formie indywidualnych sesji odbywających się w Centrum lub innych ośrodkach specjalizujących się w tych formach pomocy psychologicznej – w sytuacji, gdy rozpoznany ‘skrypt” przemocy ściśle związany jest z zaburzeniami lub deficytami emocjonalnymi, a z rozpoznania wynika, że psychoterapia jest optymalną metodą zmniejszenia dolegliwości problemów;

- skorzystania ze specjalistycznych konsultacji lub form pomocy np. psychiatry, seksuologa, geriatry – w sytuacjach wynikających z rozpoznania lub konieczności uzupełnienia wstępnego wywiadu;

- korzystania z grupowych form psychoedukacyjnych w CIK lub w innych placówkach z którymi ośrodek współpracuje – w zależności od aktualnej dostępności takiej oferty (grupa psychoedukacyjna dla sprawców ma miejsce w naszym ośrodku wtedy, gdy zbierze się, co najmniej 10 osób deklarujących gotowość związania się kontraktem do pracy przez, co najmniej 4 miesiące);

o Procedury CIK uwzględniają możliwość monitorowania postępów w programie edukacyjno – korekcyjnym, bez konsultowania się z bezpośrednimi uczestnikami programu (wyłącznie, w przypadku szczególnie rażących i niebezpiecznych dla ofiar, zachowań sprawcy przemocy (np. przez utrzymywanie stałego kontaktu z osobami poszkodowanymi i weryfikowanie relacji sprawców);

o W przypadku stwierdzenia, w każdym momencie naszego postępowania, iż zdarzenia mają charakter przestępczy – procedury CIK uwzględniają ogólne formy działania przewidziane prawem.